Rok 2026 zapowiada rewolucję w stosowaniu umów cywilnoprawnych. Nowe uprawnienia PIP mogą w jednej decyzji przekształcić umowy B2B lub zlecenia w etat, niosąc ze sobą poważne ryzyko prawne dla firm. Audyt umów cywilnoprawnych staje się dziś niezbędnym narzędziem, pozwalającym przygotować firmę na nadchodzące zmiany. Dlatego pytanie dla każdego przedsiębiorcy brzmi: czy Twoja firma jest na to gotowa?

Rewolucja w umowach cywilnoprawnych: projekt nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy

Zgodnie z projektem nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, od 1 stycznia 2026 roku PIP uzyska narzędzia, które znacząco zmienią krajobraz współpracy B2B, umów zlecenia i umów o dzieło. Po raz pierwszy w historii inspektorzy będą mogli samodzielnie, bez udziału sądu, decydować o tym, że dana umowa cywilnoprawna powinna być traktowana jako umowa o pracę. I co kluczowe — ich decyzje będą natychmiast wykonalne, czyli wywołujące skutki dla firmy z dnia na dzień.

Ta zmiana sprawia, że dla wielu przedsiębiorców audyt umów B2B staje się nie opcją, lecz koniecznością. Nie chodzi o to, aby rezygnować z elastycznych form współpracy — one nadal będą potrzebne i legalne. Chodzi o to, by nadchodzące przepisy nie zaskoczyły firmy w najmniej odpowiednim momencie.

Nowe uprawnienie PIP – co naprawdę się zmienia?

Przez lata spory dotyczące charakteru zatrudnienia trafiały do sądów i często ciągnęły się miesiącami. W 2026 roku ten proces będzie wyglądał zupełnie inaczej. Inspektor pracy będzie mógł samodzielnie wydać decyzję administracyjną, w której stwierdzi, że umowa zawarta jako B2B lub zlecenie w rzeczywistości spełnia cechy stosunku pracy.

Natychmiastowa wykonalność decyzji

Decyzje w ramach nowego uprawnienia PIP będą miały charakter natychmiast wykonalny — zanim przedsiębiorca zdąży złożyć odwołanie. W praktyce oznacza to, że kontraktor, który jeszcze wczoraj był rozliczany jako podwykonawca, dziś formalnie staje się pracownikiem firmy. Wraz z tym pojawia się obowiązek odprowadzenia składek, podatków oraz innych świadczeń.

Szerszy dostęp do danych i zdalne kontrole

PIP będzie posiadać znacznie szerszy dostęp do danych, w tym informacji pochodzących z ZUS i KAS. Dzięki temu inspektorzy będą mogli precyzyjnie identyfikować obszary ryzyka i prowadzić kontrole zdalne, bez konieczności fizycznej wizyty w firmie. Dla przedsiębiorców oznacza to nowe wyzwania zarówno prawne, jak i organizacyjne.

Ryzyko skutków wstecznych

Najbardziej problematyczne mogą okazać się skutki wsteczne. Jeśli inspektor zdecyduje o przekształceniu umowy, firma może być zobowiązana do zapłaty zaległych składek lub podatków nawet za kilka poprzednich lat. W przypadku większej liczby kontraktorów takie ryzyko może okazać się szczególnie kosztowne.

Dlaczego audyt umów B2B staje się dziś strategicznym narzędziem biznesowym?

Dla przedsiębiorców najważniejsze jest to, że kontrola PIP nie będzie analizować wyłącznie treści umów. Znaczenie zyskają faktyczne warunki współpracy: kto decydował o godzinach pracy, kto wydawał polecenia, kto zapewniał narzędzia, jak wyglądało raportowanie i nadzór.

Nawet najlepiej napisana umowa B2B nie ochroni firmy, jeśli codzienna współpraca przypominała klasyczny etat. Dlatego tak ważne jest, by przeprowadzić audyt B2B nie tylko formalnej dokumentacji, lecz także praktyk funkcjonujących w organizacji.

Profesjonalny audyt umów B2B pozwala wykryć elementy, które mogą zostać uznane przez PIP za cechy stosunku pracy, oraz wprowadzić takie modyfikacje, które zabezpieczą firmę przed ewentualnymi konsekwencjami. W wielu przypadkach rozwiązaniem będzie dostosowanie treści umów, ale w innych — zmiana wewnętrznych procedur, sposobu nadzorowania kontraktorów czy nawet świadome przekształcenie niektórych umów na etat, zanim zrobi to inspekcja.

Nie można pominąć również ryzyka reputacyjnego. Decyzja PIP o przekształceniu umowy może odbić się szerokim echem w branży, odbierając firmie opinię rzetelnego partnera biznesowego. Audyt umów B2B pozwala temu zapobiec, budując przejrzyste zasady współpracy z kontraktorami.

Co obejmuje profesjonalny audyt umów cywilnoprawnych?

Usługa naszej grupy doradczej, której częścią jest kancelaria prawna WMS Legal została zaprojektowana w taki sposób, aby kompleksowo przygotować firmę do nowej rzeczywistości regulacyjnej. 

1. Zaczynamy od analizy obowiązujących umów B2B, zleceń i dzieł, identyfikując zapisy, które mogą zostać uznane za niezgodne z przepisami prawa pracy. Następnie przechodzimy do badania faktycznego sposobu wykonywania pracy — bo to właśnie praktyka najczęściej przesądza o ocenie PIP.
2. Na tej podstawie przygotowujemy szczegółowe rekomendacje. Mogą one obejmować zmianę konstrukcji umów, doprecyzowanie zakresu obowiązków, modyfikację procedur kadrowych lub wdrożenie przedstawionych przez nas wytycznych dla menedżerów pracujących z kontraktorami.
3. Uzupełnieniem audytu B2B jest stworzenie strategii postępowania na wypadek kontroli — tak, aby przedsiębiorca wiedział, jakie dokumenty przygotować, jak prowadzić komunikację z inspektorem i jak minimalizować ryzyko ewentualnych odwołań.

Dzięki temu firma nie tylko porządkuje swoje procesy, ale również buduje realne zabezpieczenie na przyszłość.

Dlaczego warto działać teraz?

Rok 2026 może wydawać się odległy, ale przygotowanie procedur, analiza współpracy i wprowadzenie zmian wymaga czasu. Wiele firm, szczególnie korzystających z większej liczby kontraktorów, będzie musiało uporządkować setki dokumentów, wdrożyć nowe procesy lub zaktualizować obowiązujące zasady współpracy wraz z wejściem w życie nowego uprawnienia PIP.

Im wcześniej rozpoczniesz audyt, tym większą masz kontrolę — nad kosztami, nad ryzykiem i nad strategią działania. Jeśli korzystasz z umów B2B, zleceń czy dzieł, nadchodzące regulacje mogą mieć bezpośredni wpływ na Twoje działania biznesowe. Profesjonalny audyt pozwala przejść przez ten proces z powodzeniem.

Nie czekaj na pierwszą kontrolę PIP. Skontaktuj się z nami i sprawdź, jak audyt umów cywilnoprawnych może pomóc Twojej firmie zmniejszyć ryzyka prawne i finansowe wynikające z nowych przepisów.