Lepsze firmy. Każdego dnia.
Lepsze firmy. Każdego dnia.
Fundator to postać kluczowa dla samej fundacji rodzinnej. Jest on osobą zakładającą taką fundację, a wobec tego, przysługują mu specjalne prawa i obowiązki, niedostępne dla innych osób, Nawet posiadających status beneficjenta takiej fundacji. W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej statusowi fundatora oraz jego prawom i obowiązkom.
Zgodnie z przepisami Ustawy o fundacji rodzinnej, jej fundatorem może być wyłącznie osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, która złożyła oświadczenie o ustanowieniu fundacji rodzinnej w akcie założycielskim lub testamencie.
Pierwsza część definicji fundatora jest bardzo precyzyjna i wskazuje, że jedynie osoby fizyczne mogą być fundatorami. Osobą fizyczną jest każdy człowiek i zdolność taką ma od momentu urodzenia aż do chwili śmierci. Zdolności tej nie da się nikogo pozbawić i jest ona nierozerwalnie związana z naturą człowieka. Przepisu ustawy wskazują ponadto, że jedynie ci ludzie, którzy mają pełną zdolność do czynności prawnych mogą być fundatorem fundacji rodzinnej. Pełną zdolność ma każda pełnoletnia osoba fizyczna, która tej zdolności nie została pozbawiona w sposób krótkotrwały, np. znajdując się w stanie upojenia alkoholowego lub odurzenia narkotycznego, lub długotrwały, np. z powodu choroby umysłowej, niedorozwoju umysłowego lub innego rodzaju zaburzeń psychicznych jej zdolność do czynności prawnych została ograniczona (przy czym w zależności od stopnia zaburzenia, może to być zaburzenie całkowite lub częściowe, a więc wymagające pomocy kuratora). Niezależnie jednak od powyższego, fundator musi posiadać pełną zdolność do czynności prawnych.
Druga część definicji jest również bardzo jasna, bowiem wskazuje, że fundatorem jest ta osoba, która złożyła oświadczenie o ustanowieniu fundacji rodzinnej w akcie notarialnym (dla przypomnienia: fundację rodzinną tworzy się w akcie notarialnym) lub w testamencie. Przesłanka ta jest wzmocniona przez uprawnienie fundatora do szczegółowego określenia celu fundacji rodzinnej, co czyni właśnie fundator w akcie ustanowienia fundacji lub testamencie. W znacznym uproszczeniu, fundatorem jest ta osoba, która utworzyła fundację rodzinną.
W dyskusjach dotyczących fundacji rodzinnych, pojawiło się pytanie dotyczące możliwości założenia fundacji rodzinnej przez osobę fizyczną (oczywiście posiadającą pełną zdolność do czynności prawnych) nieposiadającą jednak obywatelstwa polskiego. Na to pytanie udzielić należy odpowiedzi twierdzącej – osoba taka może zostać fundatorem fundacji rodzinnej w rozumieniu polskich przepisów. Będzie ona miała identyczne prawa i obowiązki, co fundatorzy posiadający polskie obywatelstwo.
Te dwie przesłanki wystarczą, by uzyskać status fundatora fundacji rodzinnej, a co za tym idzie – szereg przywilejów i obowiązków, które omówimy w dalszej części niniejszego artykułu.
Na to pytanie można odpowiedzieć w ten sposób, że musi być ich co najmniej jeden. Oznacza to, że fundacja może być założona przez więcej niż jednego fundatora. Co więcej, fundatorzy tacy nie muszą być ze sobą powiązani więzami rodzinnymi o jakimkolwiek charakterze. Jeśli fundację rodzinną tworzy więcej niż jeden fundator, każdy z nich może być dla innych fundatorów osobą całkowicie obcą.
O ile możliwość tworzenia fundacji rodzinnych przez fundatorów będących dla siebie ludźmi niepowiązanymi rodzinnie należy uznać za znaczne ułatwienie, o tyle z takiego rozwiązania wynikały będą problemy związane z opodatkowaniem świadczeń wypłacanych beneficjentom. W celu uzyskania większej ilości informacji na ten temat zapraszamy na nasz innych wpis blogowy, dotyczący opodatkowania świadczeń z fundacji rodzinnej, uwzgledniający zasady opodatkowania świadczeń z fundacji założonych przez więcej niż jednego fundatora.
Podkreślić trzeba, że fundacja rodzinna zakładana przez wielu fundatorów może być ustanowiona jedynie za ich życia. Nie ma możliwości utworzenia fundacji rodzinnej przez kilku fundatorów na mocy ich testamentów. Wynika to z podstawowej zasady dotyczącej sporządzania testamentów, polegającej na tym, że jeden testament może być sporządzony jedynie przez jednego testatora. Przepisy wyłączają możliwość utworzenia jednej fundacji przez kilku fundatorów po ich śmierci, nawet gdyby każdy z nich sporządził własny testament i w nim zobowiązał spadkobierców do utworzenia jednej fundacji rodzinnej, wraz z innymi spadkodawcami testamentowymi.
Przepisy ustawy przewidują, że prawa i obowiązki fundatora są niezbywalne. Oznacza to, że fundator nie jest uprawniony do przeniesienia praw i obowiązków wynikających z posiadania statusu fundatora, na jakąkolwiek inną osobę. Jeśli osoba ta zamierzałaby być fundatorem fundacji rodzinnej, musiałaby założyć inną fundację, w której przyjąłby takie stanowisko.
Takie rozwiązanie jest uzasadnione samą istotą fundacji rodzinnej, która winna być zakładana w celach związanych z gromadzeniem mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełnienia świadczeń na ich rzecz. Rozwiązaniu takiemu nie przyczyniłoby się przejmowanie uprawnień i obowiązków fundatora przez osoby trzecie, które mogłyby nawet być niespokrewnione z samym fundatorem, bowiem mogłoby to prowadzić do wyprowadzania mienia z fundacji rodzinnych, przeznaczonego przede wszystkim do gromadzenia w interesie beneficjentów.
Niemniej jednak, fundator może w statucie zastrzec powierzenie wykonywania swoich uprawnień fundatora innej osobie, określając jednak zakres tego powierzenia. Oznacza to, że osoba wskazana imiennie przez fundatora będzie mogła wykonywać należne mu uprawnienia w jego imieniu. W dalszym ciągu uprawnienia wykonywane przez osobę upoważnioną przez jednego fundatora będą uznawane za wykonywane właśnie przez fundatora. Rozwiązanie to jest podyktowane zamiarem uelastycznienia działalności fundacji i umożliwienia fundatorom działania poza samą fundacją, powierzając wykonywanie określonych uprawnień przysługujących fundatorowi w ramach fundacji osobom trzecim.
Warto kilka słów poświęcić także na zagadnienie odpowiedzialności fundatora za długi fundacji rodzinnej.
Z mocy przepisów, taka sytuacja jest wyłączona. Fundator nie będzie ponosił odpowiedzialności za długi zaciągnięte przez fundację rodzinną. Innymi słowy: wierzyciele fundacji rodzinnej, w razie jej niewypłacalności, nie będą mogli kierować swoich roszczeń do jej fundatora.
W sytuacji odwrotnej – fundacja rodzinna ponosi solidarną, wraz z fundatorem, odpowiedzialność za jego zobowiązania powstałe przed jej zawiązaniem. Odpowiedzialność taka dotyczy także obowiązku alimentacyjnego obciążającego fundatora. Z momentem ustanowienia fundacji rodzinnej, odpowiedzialność taka ustaje poza zobowiązaniami alimentacyjnymi obciążającymi fundatora, ale jest ograniczona do wysokości wartości mienia wniesionego przez fundatora.
Zagadnienie odpowiedzialności za zobowiązania jest zagadnieniem bardzo ciekawym, ale jednocześnie złożonym. Ma niebagatelny wpływ na sytuację majątkowa fundacji i fundatora. W razie potrzeby, Biuro Prawno-Rachunkowe Maciej Skorupiński Sp. z o.o. z chęcią udzieli wsparcia w zakresie rozwiązania problemów wynikających ze stosowania powyższych przepisów.
Z tytułu posiadania statusu fundacji rodzinnej, fundator obarczony jest szeregiem obowiązków, spośród których wyszczególnić należy:
– obowiązek wniesienia mienia na pokrycie funduszu założycielskiego fundacji rodzinnej, w kwocie nie niższej niż 100 tys. zł.
– obowiązek sporządzenia spisu mienia wnoszonego do fundacji rodzinnej na pokrycie funduszu założycielskiego.
Oprócz powyżej opisanych obowiązków, fundator ma także szereg uprawnień wynikających z posiadania statusu fundatora, do których możemy zaliczyć:
– możliwość wpływu na kształt statutu fundacji rodzinnej, a więc najważniejszego dokumentu ustalającego zasady jej funkcjonowania. Fundator ma więc szerokie możliwości ukształtowania samej fundacji, choćby poprzez wprowadzenie do niej rady nadzorczej, ustalenie zasad reprezentowania, zdefiniowanie zasad powoływania członków organów (w tym członków zgromadzenia beneficjentów), itp. Zastrzec należy, że uprawnienie do zmiany statutu przysługuje fundatorowi do chwili jego śmierci. Z tym momentem, uprawnienie do zmiany statutu przysługuje zgromadzeniu beneficjentów,
– możliwość jednoczesnego posiadania statusu beneficjenta samej fundacji, wraz ze wszystkimi uprawnieniami, a w szczególności – uprawnieniem do pobierania świadczeń z fundacji rodzinnej,
– możliwość kierowania do organów fundacji rodzinnej uwag, zaleceń lub opinii dotyczących jej działalności. Ma to szczególne znaczenie w przypadku gdyby fundator nie zamierzał zasiadać w zarządzie fundacji rodzinnej, a więc nie prowadziłby jej spraw i nie reprezentował jej na zewnątrz,
– uprawnienie do wytoczenia powództwa przeciwko fundacji rodzinnej, dotyczącej uchylenia uchwały jej organu, jeśli uchwała ta jest sprzeczna ze statutem lub z celem fundacji rodzinnej, lub stwierdzenia jej nieważności, jeśli jest sprzeczna z ustawą,
– uprawnienie do przejęcia mienia fundacji rodzinnej w razie jej rozwiązania lub likwidacji.
Dziękujemy za czas poświęcony na lekturę niniejszego artykułu. Jak widać, zagadnienie fundatora fundacji rodzinnej jest bardzo interesujące. Jest także powiązane z innymi zagadnieniami, o których informujemy na naszej stronie internetowej. Zapraszamy do lektury.
